(emrah vahap karaca r.a. videolarından not olarak çıkarılmıştır)
(video 7 - temel hak ve hürriyetler - seçimler ve ysk)
Seçimlerin yargı denetiminde yapılması anayasal bir şarttır ve bu denetimi gerçekleştiren kurum Yüksek Seçim Kurulu yani YSK'dır.
YSK anayasal bir kuruluştur ancak bir yüksek mahkeme değildir. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi gibi yüksek mahkemelerden bu yönüyle ayrılır.
Kurulun temel görevi, anayasa gereği bütün seçimlerin gözetim ve denetimini yapmaktır. Bu kapsamda genel seçimler, yerel seçimler, cumhurbaşkanlığı seçimleri ve referandumlar YSK'nın yetki alanındadır.
YSK'nın görev ve yetkileri kanunla düzenlenir. il ve ilçe seçim kurullarının oluşmasını sağlar, seçimle ilgili her türlü yolsuzluk ve şikayeti dinleyerek karara bağlar.
Çok önemli bir teknik detay olarak YSK, anayasanın yargı bölümünde değil, yasama bölümünde düzenlenen bir idari birimdir. Sınavlarda en çok bu noktadan yanıltma yapılabilmektedir.
Kurul toplamda 11 üyeden oluşur. Bu üyelerin 7 tanesi asıl, 4 tanesi ise yedek üyedir.
Üyelerin seçimi yüksek yargı organlarından yapılır. 11 üyenin 6'sı Yargıtay tarafından, 5'i ise Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilir. Bu kişiler birinci sınıfa ayrılmış hukukçulardır.
YSK başkanı kurulun kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilir. Yani ne başkan ne de üyeler başkan tarafından seçilmezler.
Üyelerin görev süresi 6 yıldır. Görev süresi dolan bir üyenin tekrar seçilmesi mümkündür.
YSK'nın altın kuralı olarak nitelendirilen en önemli özelliği, verdiği kararlara karşı yargı yolunun kapalı olmasıdır. Kurulun verdiği kararlara karşı Anayasa Mahkemesi'ne veya başka herhangi bir mahkemeye itiraz edilemez.
YSK kararlarına karşı gidilebilecek tek yer yine YSK'nın kendisidir. Bir karara itiraz edildiğinde kurul bunu tekrar inceler ve verdiği son karar artık kesinleşmiş olur. Buna örnek olarak geçmişte Mansur Yavaş'ın seçim itirazının Anayasa Mahkemesi tarafından yetkisizlik nedeniyle reddedilmesi ve istanbul seçimlerinin iptali kararı verilebilir.
Türkiye'de 81 il olmasına rağmen toplam 87 tane seçim bölgesi bulunmaktadır.
Seçim bölgeleri nüfus yoğunluğuna göre belirlenir. Bu çerçevede istanbul ve Ankara 3 seçim bölgesine, izmir ve Bursa ise 2 seçim bölgesine ayrılmıştır. Diğer iller tek bir seçim bölgesi olarak kabul edilir.
Siyasi partilerin mecliste temsil edilebilmesi için aşmaları gereken ülke geneli seçim barajı yüzde 10'dan yüzde 7'ye düşürülmüştür.
Yüzde 7'lik baraj yönetimde istikrar ilkesi gereği uygulanmaktadır. Genel seçimlerde ülke çapında oyların toplamı yüzde 7 ve üzerinde olan partiler milletvekili çıkarabilmektedir.
Sonuç olarak YSK, yüksek mahkeme olmayan, üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelen, başkanı kendi içinden seçilen, kararları kesin olan ve anayasanın yasama bölümünde yer alan bir seçim denetim organıdır.
tümünü göster
