(bünyamin atalay r.a. videolarından not olarak çıkarılmıştır)
(video 3 - öğrenci profili 1/2)
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin nihai ve temel amacı, yetkin ve erdemli insan yetiştirmektir. Bu hedef, modelin bütün aşamalarında merkeze alınan ana ilkedir.
Öğrenci profilinin iki temel ayağından ilki olan yetkinlik, bireyin bir alanla ilgili hem teorik hem de pratik düzeyde bilgi ve beceri sahibi olmasıdır. Bu durum sadece bilmeyi değil, bildiğini beceriye dökerek işlevsel hale getirmeyi de kapsar.
Yetkinlik kavrdıbına örnek olarak bir öğrencinin ingilizceyi sadece gramer olarak bilmesi değil, bu dili etkili bir şekilde konuşup yazabilmesi gösterilir. Aynı şekilde meslek lisesinden mezun olan bir öğrencinin iş hayatında başarılı olması onun o alanda yetkin olduğunu kanıtlar. Yetkinliğin temelindeki anahtar kavram liyakattir.
Öğrenci profilinin ikinci ayağı olan erdemlilik ise bireyin ruhsal olgunluk seviyesini ifade eder. Erdemli bir insan; alçak gönüllü, sevecen ve affedici olma gibi yüksek insani niteliklere sahiptir. Bu kavramın merkezinde ahlak olgusu yer alır.
Erdemli davranışlara örnek olarak, kopya çekme imkanı varken ve kimse görmüyorken bile dürüstlüğü tercih ederek kopya çekmemek verilir. Ayrıca sınıf içinde arkadaşları kendisiyle dalga geçse bile kin gütmeden onları affedebilmek erdemli bir insan profilinin göstergesidir.
Modelde yetkin ve erdemli insan yetiştirilirken bütüncül bir anlayış dikkate alınır. Bütüncül eğitim; bilgi, eylem ve değerlerin (veya becerinin) bir arada sunulmasını hedefler. Bu yaklaşım öğrencinin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor yönlerini aynı anda geliştirmeyi amaçlayan bütünlük ilkesiyle uyumludur.
Yetkin ve erdemli insan profilinin dört temel dayanağı bulunmaktadır. Bunlar ontolojik bütünlük, epistemolojik bütünlük, zamansal bütünlük ve aksiyolojik olgunluktur.
Ontolojik bütünlük, varlık felsefesiyle ilgilidir ve insanı ruh ve bedenden oluşan ayrılmaz bir bütün olarak görür. insanı sadece zihinsel bir varlık olarak değil, bedensel ve ruhsal ihtiyaçları olan bir canlı olarak kabul eder.
Öğretmenlerin ontolojik bütünlüğü desteklemek için derslerinde eğitsel oyunlar, drama ve rol oynama gibi tekniklere yer vermesi gerekir. Bu tür aktiviteler öğrenciye hem bilişsel hem ruhsal (duyuşsal) hem de hareket odaklı (psikomotor) katkı sağlayarak onu bütünsel olarak geliştirir.
Epistemolojik bütünlük, bilgi felsefesidir. Bilginin nasıl elde edileceği, nasıl düşünüleceği ve elde edilen bilginin günlük hayatta nasıl kullanılacağı ile ilgilenir. Temel amacı öğrencinin çok yönlü düşünme becerisini geliştirmektir.
Epistemolojik bütünlük kapsamında idealizm (akıl ve sezgi yoluyla bilgi) ve realizm (deney ve gözlem yoluyla bilgi) bakış açıları harmanlanır. Öğrencilerin lateral (yanal) düşünme, eleştirel düşünme ve analitik düşünme becerileri desteklenir. Örnek olarak altı şapkalı düşünme tekniği gibi çok yönlü bakış açısı kazandıran yöntemler bu temel altındadır.
Zamansal bütünlük, bireyin hem kendi geçmişinden hem de toplumun geçmişinden dersler çıkararak geleceği inşa etmesi sürecidir. Geçmişteki uygulamaların ve kültürün merkeze alınarak bireyin kültüre uyumunun kolaylaştırılması hedeflenir.
Bu temeli desteklemek adına yansıtıcı düşünme becerisi kullanılır. Geçmişteki eğitim programlarının artı ve eksilerinin muhasebesini yapmak veya tarihsel empati kurarak geçmişi doğru anlamak zamansal bütünlüğün pratik örnekleridir. Amaç, geçmişten kopmadan daha sağlam bir gelecek planlamaktır.
Aksiyolojik olgunluk, değerler felsefesiyle ilgilidir. Bu temel, bireyin etik (ahlaki) ve estetik (sanatsal/güzellik) değerleri önemsemesini ve bunları hayatına uygulamasını amaçlar. iyi, doğru ve güzel gibi değerlerin eylemlere yansıtılması beklenir.
Aksiyolojik olgunluğu geliştirmek için öğrencilerin çevre düzenleme projeleri yapması, parkların estetik görünümüne katkı sağlaması veya sanatsal sergiler düzenlemesi gibi örnekler verilir. Bir işi yaparken sadece teknik olarak değil, aynı zamanda etik kurallara uyarak ve estetik bir değer katarak yapmak aksiyolojik olgunluğun bir göstergesidir.
Özetle Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli; ruh ve beden dengesini kurmuş, bilgiyi hayata yansıtabilen, geçmişinden güç alan ve değerlerini davranışa dönüştüren çok yönlü bir öğrenci profili oluşturmayı hedeflemektedir.
tümünü göster
