maarif model

(bünyamin atalay r.a. videolarından not olarak çıkarılmıştır)
(video 1 - genel yapı ve temel anlayış)

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, aynı zamanda 2024 programları olarak da adlandırılmaktadır ve 2024-2025 öğretim yılı itibarıyla resmi olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Programın uygulanması tüm sınıf düzeylerinde aynı anda başlamamıştır; kademeli bir geçiş planlanmıştır. Şu anki ilk aşamada okul öncesi, 1. sınıf, 5. sınıf ve 9. sınıflarda uygulanmaktadır.

Bu kademeli geçiş süreci bir nevi pilot uygulama niteliği taşımaktadır. Öğretmen yansıtmaları adı verilen mekanizma ile bu sınıflarda ders veren öğretmenlerden programın işleyişi, eksikleri ve karşılaşılan problemler hakkında geri bildirimler alınmaktadır.

Öğretmenlerden gelen bu dönütler sayesinde programdaki hataların düzeltilmesi ve bir sonraki yıl diğer sınıflara yayılırken sürecin daha az hatayla yürütülmesi hedeflenmektedir.

Hiyerarşik yapı bakımından Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli genel bir eğitim programıdır. Bu geniş kapsamlı yapının içerisinde Türkçe, matematik, müzik gibi derslerin kendi öğretim programları yer almaktadır.

Eğitim programı kapsamı en geniş ve ayrıntısı en az olan çerçeveyken, öğretim progrdıbına inildikçe kapsam daralmakta ancak ders özelindeki ayrıntılar artmaktadır.

Modelin üzerine oturduğu temel vizyon ve zemin köklerden geleceğe anlayışıdır. Bu anlayış geçmişten sadece beslenmeyi değil, geçmişten alınan ilhamla geleceği bizzat inşa etmeyi hedefler.

Programın temelinde sadece çağa ayak uyduran değil, çağı bizzat kurgulayan ve inşa eden bireyler yetiştirme arzusu vardır. Bu yönüyle eğitim felsefeleri arasında özellikle yeniden kurmacılık ve ilerlemecilik ön plandadır.

Model tek bir felsefeye dayanmak yerine eklektik bir yapı sergiler. Ağırlıklı olarak ilerlemeci ve yeniden kurmacı olsa da, yer yer esasicilik ve daimicilik unsurlarını da barındırır.

Köklerden geleceğe anlayışı aynı zamanda 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nda yer alan Türk kültürünün ve dilinin korunarak gelecek nesillere aktarılması ilkesiyle, yani Atatürk milliyetçiliği ile uyumludur.

Köklerden geleceğe bakış açısının birinci boyutu geçmişten ilham alarak geleceği tasarlamaktır. Buna örnek olarak Vecihi Hürkuş gibi tarihi şahsiyetlerin çalışmalarından esinlenerek günümüzde insansız hava araçları veya yerli savunma sistemleri tasarlamak gösterilebilir.

Bir diğer örnek geleneksel aile yapısının korunarak modernize edilmesidir. Burada büyüklere saygı ve yardımlaşma gibi köklü değerlerden kopmadan, modern çağın getirdiği bireysel yaşam alanlarına ve özgür düşünceye de yer açılması kastedilir.

Kaybolmaya yüz tutmuş mesleklerin modern teknolojilerle harmanlanması da bu kapsamdadır. Halı dokuma veya çinicilik gibi el sanatlarının yaygın eğitim veya sargın eğitim yoluyla usta çırak ilişkisi içinde yaşatılması ve geleceğe taşınması hedeflenir.

Köklerden geleceğe anlayışının ikinci boyutu geçmişten dersler çıkararak geleceği güvenli şekilde oluşturmaktır. Bu süreç yansıtıcı düşünme becerisini ve eğitimin tarihi temellerini temel alır.

Geçmişteki eğitim uygulamalarına bakılarak yapılan hataların analiz edilmesi ve yeni programlar hazırlanırken bu hatalardan kaçınılması bir muhasebe sürecidir. Köy enstitüleri veya geçmişteki farklı program denemeleri bu tarihi süzgeçten geçirilir.

Tarihteki bilimsel başarılar da bu modelin dayanakları arasındadır. Uluğ Bey’in Semerkant’taki astronomi çalışmaları veya Takiyüddin’in istanbul’daki rasathanesi gibi kademeli tarihsel birikimlerden beslenilerek gelecek vizyonu oluşturulur.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin beş temel bileşeni bulunmaktadır. Birinci bileşen temel yaklaşımdır ve programın hangi felsefi anlayışla hazırlandığını tanımlar.

ikinci bileşen öğrenci profilidir. Burada yetkin ve erdemli insan profili hedeflenir; bu profilin altında adil, bilge, cesaretli, üretken ve vatansever gibi alt nitelikler yer alır.

Üçüncü bileşen beceriler çerçevesidir. Bu çerçeve fiziksel, duyuşsal ve bilişsel becerilerin bir sentezini içerir.

Dördüncü bileşen erdem-değer-eylem çerçevesidir. Bu başlıkta değerler eğitiminin sadece teoride kalmaması, bizzat eyleme dönüşerek erdemli bir hayat tarzı oluşturması üzerinde durulur.

Beşinci ve son bileşen ise tüm bu unsurların bir araya gelerek oluşturduğu bütüncül eğitim anlayışıdır. Bu yapıların tamamı birleşerek modelin genel iskeletini meydana getirir.